Akraba Evliliği

Akraba Evliliği
Akraba Evliliği

Genel toplumda doğan her 100 çocuktan 2’sinde herhangi bir nedene bağlı olarak doğuştan bir anomali saptanırken, akraba evliliği yapan çiftlerde bu risk yaklaşık iki kat oranında artmaktadır ki; bu oran genetik hastalıklar için oldukça artmış bir risktir.

Akraba evliliği nedir?

Akraba evlilikleri aralarında kan bağı olan kişiler arasındaki evliliklerdir. Yakınlık derecesine göre en sakıncalısı, 1 derece kuzen evliliği dediğimiz, teyze, dayı, amca ve hala çocukları arasında yapılan evliliklerdir. Kardeş torunları arasındaki evlilikler ise 2. derece kuzen evlilikleri olup kalıtsal hastalık açısından daha az risklidirler.

Aşağıdaki videolarda Prof.Dr. Memnune Apak, “Akraba Evliliği”, “Down Sendromu” ve “Anne Karnında Yapılan Genetik Testler” hakkında bilgiler veriyor.

Akraba evliliğiyle genetik hastalıkların ortaya çıkış nedeni

Kalıtımla geçen hastalıklar, “gen” adı verilen kalıtım maddesindeki değişimler (mutasyon) sonucu ortaya çıkar. Bu mutant genlerden tek dozda olduklarında dahi bir hastalığa yol açanlara dominant (baskın) genler, oluşturdukları hastalığa ise dominant hastalık denir. Diğer grup ise ancak çift dozda olduklarında hastalık ortaya çıkarabilen resesif (çekinik) genlerdir. Bunların neden oldukları hastalıklara ise resesif hastalıklar denir. İşte  akraba  evliliklerinde veya Museviler gibi birbirleriyle evlenilen kapalı toplumlarda bozuk genlerin  bir araya gelme ihtimali daha yüksek olduğu için akraba evliliğinde genetik hastalıklar daha  doğrusu resesif kalıtımla geçen hastalıklar daha sık görülür.

Her insan, hiçbir hastalık belirtisi göstermeksizin bu bozuk resesif genleri taşıyabilir ve nesiller boyu sağlıklı çocuklarına kalıtabilir. Hasta bir çocuğu veya yakını olmayan kişilerde taşıyıcılık tayini çoğu kez mümkün değildir. Çocukta resesif kalıtım şekli gösteren bir hastalığın ortaya çıkması için hem annenin, hem babanın kendileri sağlıklı olmalarına karşın, aynı bozuk geni taşımaları gerekir. Genel topluma  oranla, kişilerin aynı hastalık için, aynı bozuk geni taşıma olasılığının, ortak atadan gelen akrabalar arasında yüksek olması doğaldır. Bu kişiler bozuk geni taşımalarına rağmen kendileri sağlıklı olacakları için, bu konuda bilgileri yoksa, yakın akrabaları ile evlenmeleri çok masumca bir davranış olarak değerlendirilebilir.

Bu durumu şöyle bir örnekle açıklayabiliriz. 1. derece kuzen evliliği yapmış “sağlıklı” bir çiftin ancak genetik yönden hasta bir çocukları dünyaya geldiğinde bu hastalık için taşıyıcı olduklarını bilebiliriz. Böyle bir durumda bundan sonra doğacak her çocuk için hasta olma riski, kaçıncı çocuk olursa olsun çok yüksektir (%25).

Akraba evliliği sonucu ortaya çıkan kalıtsal hastalıklar genelde metabolizma hastalıklarıdır ve sayıları oldukça fazladır. Anne karnındaki fetusu bu hastalıkların tümü için incelemek bugün dünyanın hiçbir yerinde olası değildir. Ancak ailede tanısı bilinen bir kalıtsal hastalıktan söz ediliyorsa veya çiftin hasta bir çocukları var ise, anne karnındaki bebek bu hastalık açısından incelenebilir.

Türkiye’de Sık Görülen Resesif Kalıtımla Geçen Hastalıklar

  • Talasemi (Akdeniz  anemisi)
  • Fenilketonüri
  • Kistik fibroz
  • Konjenital adrenal hiperplazi
  • Spinal müsküler atrofi(SMA)

Akraba evliliği sonucu oluşan hastalıklar hakkında daha detaylı bilgi almak için aşağıdaki  makalemizi okuyabilirsiniz.

Genetik Hastalıklar (Tek Gen Hastalıkları)

Akraba Evliliği Yapmış Olan Çiftlere Öneriler

1- Türkiye’de en sık gözüken hastalıklardan biri olan Akdeniz anemisi için eşlerden birinde taşıyıcılık testi yapılmalıdır.

2- Gebelik US ve üçlü test ile izlenmelidir

3- Yenidoğan döneminde tarama testleri (feniketonuri, galaktozemi, Biotinidaz ve Hipotiroidi için) yapılmalıdır,  hatta  Tandem MS yöntemiyle genişletilmiş  metabolik  tarama  testi  yapılarak  30’dan  fazla  hastalık  da  taranabilir.

4- Bebek doğduktan sonra gelişimsel yönden değerlendirilmeli ve iknci bir gebelik için en az  3-4 yıl gibi bir süre beklenmelidir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

seven + nine =